De ‘Oude Toren’ van Oostelbeers

De ‘Oude Toren’ van Oostelbeers, in de Beerzen liefkozend ‘Den Ouwe Tôrre’ genoemd, is een overblijfsel van een bescheiden katholiek kerkje dat in het begin van de dertiende eeuw gesticht werd. Aan het begin van de veertiende eeuw werd de kerk in steen opgetrokken en later ook van een kerktoren voorzien. De kerk was gewijd aan de heilige apostel Andreas die nog steeds een van de patroonheiligen van de parochie in Oostelbeers is. In de vijftiende eeuw werd de kerk vergroot en kreeg de toren er een geleding bij.

In 1542 werden de Beerzen door de troepen van Maarten van Rossem platgebrand. Niet duidelijk is of toen ook de toren en de kerk zijn beschadigd. Mogelijk heeft dit wel geleid tot een verplaatsing van de dorpskern Oostelbeers.

Na de Vrede van Münster in 1648 ging de kerk over naar de protestantse gemeenschap. Maar waar een protestantse bevolking ontbrak, zoals in Oostelbeers, bleef het onderhoud aan de kerk voortaan achterwege. De katholieken namen in 1672 een schuurkerk in gebruik. Als de katholieken in 1770 de kerk weer in handen krijgen is deze in een zodanig slechte staat en ver van de dorpskern gelegen dat de katholieken de kerk niet meer in gebruik nemen.

In de tijd van Napoleon kreeg de toren waarschijnlijk nog een tijdelijke functie; ze diende als sein- en uitkijktoren. Voor communicatie over lange afstand werd gebruik gemaakt van een semafoor, ook wel telegraaf genoemd. Semaforen waren seintorens met beweegbare armen erbovenop, waarmee verschillende posities gevormd konden worden. Iedere positie heeft een vooraf afgesproken betekenis.

In de tweede helft van de negentiende eeuw is het gebouw door verval ingestort, terwijl de toren bijzonder genoeg is blijven staan. De toren werd in 1967 gerestaureerd.

De overgebleven toren en het omliggende akkercomplex vormen een uitgestrekt archeologisch rijksmonument, vanwege de aanwezigheid van resten van een middeleeuwse kerk, een bijbehorend kerkhof met omwalling, een open akkercomplex alsmede sporen van bewoning uit de Late Middeleeuwen en de Ijzertijd. In het hart van het gebied staat de Oude Toren, een beschermd bouwkundig monument.